مهارت های کسب و کار

تعریف گردشگری

مجموعه فعالیتهای فرد یا افرادی که به مکانی غیر از مکان عادی زندگی خود مسافرت و حداقل یک شب و حداکثر یک سال در آنجا اقامت می‌کنند و هدف از مسافرت آنان نیز گذراندن اوقات فراغت است. البته اهدافی

نظیر اشتغال و کسب درآمد شامل آن نمی‌شود» براین اساس کسانی که شامل این تعریف می‌شوند نیز گردشگر نامیده می‌شوند.

گردشگران ایرانی

ایرانی‌ها پس از آلمانی‌ها و گرجی‌ها، سومین کشور "صادرکننده گردشگر" به آسیای صغیر شمرده می‌شوند. پس از ترکیه، کشورهای حاشیه خلیج فارس قرار دارند که به دلیل نزدیکی و ارزان بودن مسافرت، مورد توجه گردشگران ایرانی قرار می‌گیرند. این کشورهای کم وسعت توانسته‌اند به حدی در صنعت گردشگری موفق شوند که رقم حضور ایرانیان در این کشورها، سالانه بیش از ۷۰۰ هزار نفر، برآورد می‌شود.

1) افزایش درآمد

وقتی گردشگران به کشوری وارد می‌شوند الزاماً باید هزینه‌هایی را در آن کشور بپردازند مثل هزینه خوراک و محل اقامت، هتل، مهمانخانه، هزینه تفریحات، هزینه حمل و نقل، هزینه گشتها، تورها، و همچنین پولی که بابت خرید سوغاتی و کالای بومی کشور میزبان می‌پردازند و هزینه ورود به موزه یا مکان دیدنی این هزینه‌ها از طریق ارزی که وارد کشور میزبان می‌کنند باعث رونق اقتصادی کشور میزبان می‌شوند به گردشگران صادرات نامرئی هم می‌گویند.

2) اشتغال زایی

با توسعه فعالیتهای گردشگری زمینه برای ایجاد اشتغال فراهم می‌شود و این امر برای کشورهایی که با جمعیت جوان و متقاضی روبه رو هستند بسیار مفید است از هر ده نفر گردشگر که وارد کشور میزبان می‌شود یک فرصت شغلی ایجاد می‌گردد.

گردشگري نوين:

   جهانگردی در سال­های آغازین قرن بیست و یکم، وارد مرحلۀ نوینی شده است. علیرغم بروز ناآرامیها، بحرانها، تشنجات، جنگ افروزیها، بلایای طبیعی همچون زلزله­ها، سیلابها، مشکلات زیست محیطی و ...، توریسم به یک واقعیت مهم اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی بدل گشته است. کشورهای مختلف با فرهنگی­های گوناگون، با شهرها و روستاهای کوچک و بزرگ، با آداب و سنن متفاوت، با ویژگی­های گوناگون طبیعی و اکولوژیکی و ... مردمان دیگر سرزمین­ها را به میزبانی خود فرا می­خوانند و جهانگردی روابط بین ملتهای گوناگون را مستحکم نموده است (منشی زاده، 1384، ص 84).

   تکنولوژی نوین نظیر خطوط هواپیمایی ، کامپیوتر و ارتباطات ماهواره ای و ... باعث شد که در سده بیست و سپس بیست و یک ، شیوه زندگی ، کار ، بازی و تفریح دگرگون شود ، پیشرفت تکنولوژی باعث شد که به دلایل متعدد بر میزان مسافرت ، گردش و جهانگردی توسط اقشار مختلف مردم افزوده شود ، زیرا این پدیده توانست زمان تفریح را افزایش دهد ، درآمدها را بالا ببرد ، ارتباطات را تقویت نماید و شیوه های کارآمدی ، ازحمل و نقل را ارائه نماید . درحال حاضر مسافرت و گردش در سطح جهان به صورت یکی از بزرگترین منابع درآمد به حساب می آید.

    تاریخچه گردشگری در ایران :

   ایران نیز با توجه به تمدن کهن خود ، از کشورهای صاحب تجربه و سابقه در گردشگری محسوب می شود . این سابقه با توجه به دو عامل اصلی قابل تحلیل و بررسی است : یکی موقعیت جغرافیایی ، سیاسی و جذابیتهای متنوع و فراوان طبیعی ، تاریخی و فرهنگی کشور، و دیگری ویژگیهای اخلاقی و فرهنگی و علاقه ای که ایرانیان به سیر و سفر و مهمان نوازی دارند .

   اکتشافات انجام شده در کوههای زاگرس و البرز نشان می دهند که زندگی غارنشینی در این نواحی ، از دوران نوسنگی سابقه داشته است . این پیشینه تاریخی زمینه مساعدی را برای رشد تمدن عصر باستان فراهم می کرد تاریخ اسکان در فلات ایران ، اگر چه از دوران نوسنگی تا مهاجرت اقوام آریا ابهاماتی دارد ، اما شواهد روشنی در دست است که این مکان از دیر باز مسکونی بوده است.

   ایران به ویژه از قرن هفدهم میلادی ، اوج دوران حکومت صفویان به عنوان یک کشور جذاب، نظر بسیاری از گردشگران اروپایی را به خود جلب کرد . قرن هفدهم میلادی ( مصادف با قرون یازدهم و دوازهم هجری قمری ) را می توان سرآغاز توجه گردشگران خارجی به ایران دانست . از دوران پیش از اسلام نوشته هایی در دست است که از سفر بعضی از یونانیان و رومیان به ایران حکایت دارد . در دوران بعد از اسلام ، نخستین کسی که از مغرب زمین به ایران سفر کرد و سفرنامه ای را هم در شرح مسافرت خود به ایران نگاشته ، بنیامین تودلای اهل اسپانیا بود .

   سیرو سیاحت ایرانیان و میل آنان به گردشگری در اروپا ، از عصر مشروطیت رو به فزونی نهاد . در دوران حکومت رضاشا ، با اعزام دانشجویان ایرانی به غرب و گسترده شدن ارتباطات سیاسی و تجاری ، همچنین احداث هتلهایی به سبک اروپایی در نقاط مختلف کشور ، ایران در آستانه تبدیل شدن به یکی از نقاط جذب گردشگری قرار گرفت.

صنعت جهانگردی ایران قبل از انقلاب اسلامی :

   در ایران آغاز فعالیتهای جهانگردی به قریب 75سال قبل میرسد و قبل از انقلاب و از برنامه عمرانی سوم کشور به عنوان یک فصل مورد توجه قرار گرفته است.

   بررسی سوابق نشان میدهد که مطالعات و برنامه ریزی هایی که در زمینه گردشگری ایران انجام شده  مشتمل بر " جهانگردی در ایران" (در سال 1351 و توسط سازمان برنامه و بودجه و بوسیله مشاوران پارس کتسولت انجام شد) و بخشی از مطالعات استراتژیک دراز مدت طرح آمایش سرزمین (توسط سازمان برنامه و بودجه) است.

   اداره امور جهانگردی در سال 1320 جای خودرا به شورایعالی جهانگردی داد . درسال 1333 اهمیت جلب توریست خارجی با توجه به جنبه های اقتصادی آن و به منظور تحکیم مبانی حسن تفاهم میان افراد کشورهای مختلف ، مورد توجه دولت قرار گرفت و اداره امور جهانگردی مجدداً در وزارت کشور  تشکیل شد ، پیشنهاد تهیه قوانینی مربوط به ورود و خروج اتباع بیگانه ازجمله اقدامات انجام شده در آن زمان است . درسال 1340 شورایعالی جهانگردی مرکب از 12 نفر ازنمایندگان وزارتخانه ها ومؤسسات دولتی و سه نفر از اشخاص مطلع و بصیر در امور جهانگردی تشکیل گردید که وظیفه اش تعیین خط مشی وبرنامه های اجرایی اداره امور جهانگردی وزارت کشور بود وبر امور مربوط به جهانگردی کشور ، در سطح عالی نظارت داشت ، ایجاد این تشکیلات یک سلسله فعالیتهای تأسیساتی را موجب شد ، و نیاز به اقدامات اساسی در این زمینه محسوس گردید ، به همین لحاظ ، نخستین گام برای شروع اقدامات جدیدتر و مؤثرتر در امر جهانگردی ، بنیانگذاری سازمانی مناسب ، برای ایجاد هماهنگی و نظارت بر کلیه فعالیتهای جهانگردی کشور بود ، این ضرورت موجب شد تا در فروردین سال 1342 تصویب نامه تأسیس (سازمان جلب سیاحان) به امضاء هیئت وزیران وقت رسید و سازمان فوق از همان تاریخ رسماً شروع به فعالیت نمود ، در سال 1353 (سازمان جلب سیاحان) با وزارت اطلاعات وقت ادغام شد و وزارتی تحت عنوان (وزارت اطلاعات و جهانگردی) شروع به کار نمود.

    اداره امور ایرانگردی و جهانگردی توسط چهار شرکت سهامی به اسامی : شرکت تأسیسات جهانگردی ایران ، شرکت سهامی گشتهای ایران ، شرکت سهامی مرکز خانه های ایران و شرکت سهامی سازمان مراکز جهانگردی برای ورزشهای زمستانی ، تحت نظارت وزارت اطلاعات و جهانگردی اداره میشد که این چهار شرکت با وظایفی مشابه و با ارکانی متفاوت و حوزه فعالیتی متداخل ، اداره میگردیدند ، دراواسط دهه 1340 و در اوایل دهه 1350 ، نظر به درآمد هنگفت ناشی از فروش نفت  و رویای تبدیل ایران به جرگه کشورهای پیشرفته صنعتی جهان ، درتهیه برنامه عمرانی پنج ساله چهارم کشور (1351-1346) جهانگردی به عنوان یک بخش مستقل در نظر گرفته شد .

   در سال 1350 یک سال قبل از پایان برنامه عمرانی چهارم ، قرارداد طرح جامع توسعه جهانگردی  در ایران بین سازمان برنامه و شرکت خارجی توریست کنسولت مشاوران توسعه جهانگردی ، منعقد شد . این قرارداد توریست کنسولت ابتدا به مطالعه همزمان بازارهای موجود تقاضا برای جهانگردان در کشور و بررسی سیاستها ، منابع ، اولویتها و تسهیلات جهانگردی ایران ، می پرداخت ، پس از آن ، منابع موجود کشور برای جذب جهانگردان و ایرانگردان و تقاضای بالقوه برای جهانگردی در کشور مقایسه میگردید ، از نتایج این مقایسه یک مجموعه گزینه های توسعه جهانگردی و ایرانگردی بدست می آمد که پس از ارائه به دولت و اعلام گزینه مرجع توسط آن ، مشاور ، طرح جامع تفصیلی برای اجرای آن تهیه می نمود ، که انجام این طرح حدود دو سال و نیم (از مهر 1350 تا بهمن 1352) به طول انجامید . این مهمترین واقعه در صنعت توریسم ایران در قبل از انقلاب اسلامی محسوب میشود که متاسفانه طرح فوق که شامل چندین مجلد و بالغ بر 2000 صفحه با ضمیمه و نقشه است هیچگاه امکان اجرا را نیافت. همچنین در طی همان سالها ، چند طرح مطالعاتی نیزانجام گرفت ولی به مرحله اجرا و عمل در نیامد که موارد ذیل از آن جمله است :

- طرح جامع جهانگردی کرانه های دریای خزر

- طرح ایجاد مراکز جهانگردی درکلاردشت و دشت نظیر

- طرح ایجاد مراکز جهانگردی در کرند

- طرح جامع آبهای معدنی سرعین و لاریجان

- طرح جامع جهانگردی جزایر کیش و مینو

- طرح جامع جهانگردی سد لتیان

همچنین مطالعات دیگری از طرف دفتر مطالعات سازمان جلب سیاحان به عمل آمد ، نظیر تشخیص و تعیین نیازمندی شهرهای مختلف نسبت به ایجاد تأسیسات مختلف از قبیل هتل ، متل ، زائرسرا ، پلاژهای نمونه ، اقامتگاه جوانان ، میهمانسرا ، اردوگاه جهانگردی و چایخانه در مسیر راهها ، که اکثریت آنها در حد مطالعات مقدماتی باقی ماندند.

طبق داده های موجود در قبل از انقلاب اسلامی سفرهای انجام شده جهانگردان به ایران ، به ترتیب اهمیت ، شامل موضوعات ذیل میشدند :

- سفرهای شغلی و کنفرانسها

- تورهای جامع جهانگردی

- سفرهای جوانان ، هیپی ها و جهانگردان ترانزیتی

- توقف میان راهی

بازرگانان و صاحبان مشاغل خارجی از فرصت اقامت در تهران برای تماشای اصفهان و تخت جمشید (شیراز) استفاده میکردند ، اهداف بیشتر جهانگردان از سفر به ایران گشت و گذارهای فرهنگی بود.

    بعد از انقلاب در سطح منطقه به همت سازمان برنامه و بودجه و مسئولین استانها، مطالعاتی در مقیاس طرح جامع در چند استان از کشور از جمله کردستان، سمنان، مرکزی، چهار محال و بختیاری و یزد انجام گرفته است. در این مطالعات بخشی به گردشگری تخصیص داده شده است. در قالب این مطالعات طرح جامع استان زنجان نیز در دست انجام بود که بخشی از آن مربوط به گردشگری بوده است. با تحولات اداری و جدا شدن شهرستان قزوین و ایجاد استان نوپای قزوین، مطالعات مزبور  فقط در محدوده مرزهای زنجان انجام پذیرغته است

   همچنین بررسی ها نشان میدهد که سازمان ها و اداره های زیربط در زمینه فعالیت های گردشگری تاکنون مطالعاتی در زمینه کم و کیف و قابلیت جاذبه های گردشگری استان قزوین انجام نداده اند(کرم نژاد، 1379، ص4).

   تنها در طرح جامع ناحیه ای قزوین که در سال 1384 توسط مشاوران آرمانشهر تهیه شده است به ضرورت گسترش گردشگری در استان و همچنین شهرستان تاکستان اشاره شده که موارد زیر در آن پیشنهاد شده است:

ـ احداث يك هتل 2 ستاره در شهر تاكستان با پيش بيني اشتغال براي 60 نفر تا افق طرح (1400)

ـ احداث رستوران با تسهيلات و تجهيزات جانبي در تاكستان با پيش بيني اشتغال براي 10 نفر تا افق طرح (1400).

ـ طرحهاي تجهيز و بهره برداري از ديگر جاذبه هاي توريستي قزوين ـ تاكستان ( طرح جامع ناحیه ای قزوین).

راز موفقیت کارآفرین موفق ایرانی

کارآفرین میلیارد دلاری ایران کارش را از دستفروشی و درآمد روزانه ٣ هزار تومان شروع کرده است. او تنها ٣٨ سال دارد و درآمدزایی چشمگیرش با یک اتفاق معجزه آسا استارت خورده است.

«عباس برزگر» زاده و ساکن یک روستای بسیار کوچک به نام «بزم» شهرستان بوانات در استان فارس است.روستایی که نه چندان حاصلخیز است و نه جاذبه خاصی دارد، اما با موقعیت شناسی درست این جوان روستایی توانسته در کتاب راهنمای گردشگری یونسکو، عنوان شگفت انگیزترین تجربه گردشگری ایران را از آن خود کند.

برزگر در یک شب بارانی دو گردشگر آلمانی را به خانه فقیرانه خود میهمان و از آنها با دمپختک و ترشی لیته پذیرایی می کند. میهمانان خارجی برزگر با پذیرایی صمیمانه و بی ریای او دو روز تمام به سبک روستاییان ایرانی زندگی می کنند و گویا این تجربه منحصربه فرد آن قدر برایشان جذاب بوده است که به سرعت موضوع را رسانه ای می کنند و برزگر را با انبوهی میهمان ناخوانده از آن سوی مرزها مواجه می کنند.

هوشمندی او برای بهره برداری از این اتفاق، به سرعت برزگر را شهره عام و خاص می کند و شبکه های تلویزیونی از سراسر جهان کارآفرین روستایی ایران را روی آنتن خود می برند. برزگر حالا علاوه بر دهکده توریستی اش در تدارک یک تور عشایری با ١۵ هزار سیاه چادر است. تور عشایری او تا سال ٩۵ رزرو شده است و کارشناسان می گویند این تور می تواند درآمدزایی برزگر را به اندازه تمام صادرات نفت کشور برساند.

عباس برزگر درحال حاضر مشغول آماده سازی ١۵ هزار سیاه چادر عشایری است. او با بزرگان طایفه های قشقایی و بختیاری به توافق رسیده است تا میهمانان خارجی را در سیاه چادرهایشان بپذیرند و هر خانواده عشایری در ازای پذیرایی از میهمانان درصدی از هزینه اقامت مسافران را دریافت کند. حالا شهرت عباس برزگر به اندازه ای رسیده است که تمام ظرفیت هتل منحصر به فردش در ٣۶۵ روز سال اشغال می شود.

در حال حاضر هزینه هر شب اقامت در دهکده گردشگری او چیزی حدود ٣ میلیون تومان است. کارشناسان صنعت گردشگری می گویند اگر او بتواند استانداردهای هتل خاص و منحصر به فردش را ارتقا دهد به راحتی می تواند درآمدش را به عنوان یکی از گرانقیمت ترین هتل های خاورمیانه و جهان افزایش دهد.

در حال حاضر هتل برج العرب دوبی گرانقیمت ترین هتل خاورمیانه به شمار می آید، هزینه اقامت در این هتل شبی ١٩ هزار دلار است و تنها برای ورود به آن حدود ٢٠ دلار دریافت می شود.

گران ترین هتل جهان هتل رویال ژنو است که برای هر شب اقامت ۵٣ هزار دلار دریافت می کند. در توکیو نیز هتلی با عنوان سوئیت ریاست جمهوری که یک هتل خاص محسوب می شود شبی ٢۵ هزار دلار قیمت دارد.

به اعتقاد کارشناسان گردشگری ، اگر هزینه اقامت در دهکده عباس برزگر نصف قیمت گرانترین هتل خاورمیانه و حتی کمتر باشد می تواند معادل کل صادرات نفت کشور درآمد داشته باشد.

با این حساب اگر برزگر به ازای هر شب اقامت در ١۵ هزار سیاه چادر حدود ١٠ هزار دلار دریافت کند تنها در یک روز سال حدود ١۵٠ میلیون دلار درآمد خواهد داشت. این درآمد در یک سال به حدود ۵۴ میلیارد دلار می رسد که معادل درآمد نفتی ایران است.

گردشگران خارجی زندگی عشایر ایران را تجربه می کنند

او این روزها مشغول آموزش خانواده های عشایری برای پذیرایی از میهمانان خارجی است. می گوید ١٠٠ نفر از جوانان خانواده های عشایر زبان انگلیسی آموخته اند تا بتوانند به راحتی با میهمانان ارتباط برقرار کنند. آنها قرار است میهمانان خود را به تماشا و تجربه تمام روزمر گی های زندگی ایل قشقایی و بختیاری ببرند. میهمانان از دامنه های کوه بالا می روند و همراه با دختران جوان گیاهان دارویی می چینند. با چوپانان به صحرا می روند و در کنار آنها غذا می خورند. به سوگواری ها و جشن های عشایری دعوت می شوند.

شبانه و در سکوت کوهستان به پیرمردهای نی انبان و سرنا نواز گوش می دهند و کنار دارهای زمینی گلیم و گبه می نشینند و بر تارهای آن گره می زنند. قصه های جن و پری کهنسالان ایل و تجربه های شگفت انگیزشان از مواجهه با طبیعت را می شنوند و باورهایشان درباره تولد یک نوزاد جدید و رسوماتشان را تماشا می کنند.

برزگر می گوید، تور عشایری در مراحل نهایی راه اندازی است و بیشتر مسافرانش از اسپانیا، پرتغال و لهستان می آیند و او درحال حاضر همان ٧٠٠ یورو برای هر شب اقامت در مجموعه اش را دریافت می کند. او می گوید: تا ۵ سال آینده کیفیت ها را با نظر کارشناسان بین المللی بالا خواهم برد و قیمت ها افزایشی نخواهد داشت.

اشتغالزایی برای بیشتر از ٢۵ هزار نفر

برزگر پیش از این برای ٩ هزار نفر از ساکنان روستای بزم شهرستان بوانات استان فارس اشتغال ایجاد کرده است و حالا ١۵ هزار خانواده دیگر در درآمد و کسب و کار او شریک می شوند.

عباس برزگر می گوید: تمام درآمدها به طور عادلانه بین مجموعه ام تقسیم می شود. از تمام صاحبان مشاغل و کالاها به طور مساوی خرید می کنم و آنها به این شیوه من احترام می گذارند و باکیفیت ترین کالاها را برای پذیرایی از میهمانانم آماده می کنند.

مجموعه بزرگ او قدرشناس حسن نیت عباس برزگر هستند. روستاییان فقیر دهکده نه چندان حاصلخیز بزم حالا با کارآفرینی نمونه عباس و خانواده اش چند برابر گذشته درآمد دارند و مجموعه موفقی تشکیل داده اند.

همه چیز از یک اتفاق ساده شروع شد

مرد جوان روستایی که با نبوغ و خوش شانسی توانسته سرانجام صنعت توریسم ایران را به ایده آل های ارز آوری اش نزدیک کند کارش را با دستفروشی آغاز کرده است. عباس برزگر ٣٨ ساله  می گوید: دستفروشی برایم تنها روزی ٣ هزار تومان درآمد داشت که این مبلغ هرگز جوابگوی مخارج زندگی من و خانواده ام نبود. مسیر کسب و کار و زندگی عباس در یک شب بارانی به طور معجزه آسایی تغییر کرد.

او می گوید: با موتورسیکلتم از کوچه پس کوچه های روستایمان عبور می کردم که ناگهان به دو گردشگر خارجی و مترجمشان رسیدم. باران، تاریکی و گم شدن در راه برگشت حسابی خسته و کلافه شان کرده بود. آنها را به خانه خود دعوت کردم تا شب را در آن جا بگذرانند.میهمانان آلمانی سرزده آمده بودند و در سفره فقیرانه عباس برزگر به جز دمپختک گوجه فرنگی، ماست محلی و ترشی لیته چیز دیگری پیدا نمی شد.

آنها شب را هم درکنار خانواده برزگر و در رختخواب ها و ملحفه های دست دوز همسرش گذراندند. یکی از میهمان ها که پسر جوان ٢٠ ساله ای بود بی نهایت غمگین و پکر به نظر می رسید. مترجم در جواب کنجکاوی عباس می گوید که فردا روز تولد اوست و او از این که نتوانسته است به کشورش برگردد و تولدش را در کنار خانواده، دوستان و در زادگاهش جشن بگیرد ناراحت است.

علی و زهرا فرزندان خردسال عباس برزگر موضوع را می شنوند. میز کوچک چرخ خیاطی مادر، چند بادکنک و کیک خانگی تنها بضاعت آنها برای خوشحال کردن میهمان آلمانی است. میهمان جوان از دیدن جشن تولد روستایی اش هیجان زده می شود و از صحنه ها فیلمبرداری می کند. خانواده برزگر بعدتر می فهمند که مادر روزنامه نگار آن میهمان آلمانی جشن تولد در ایران را رسانه ای کرده است.

استقبال مخاطبان خانواده برزگر را به سرعت محبوب می کند از سازمان میراث فرهنگی به عباس برزگر خبر می دهند که میهمانان جدیدش در راهند. این سرآغاز توسعه هتل روستایی عباس برزگر می شود. حالا سیاه چادرهای عشایری هم به مجموعه هتل روستایی او اضافه می شوند.

راز موفقیت کارآفرین موفق ایرانی

عباس می گوید: کار خاصی انجام ندادم تنها گردشگران خارجی را مانند اقوام و فامیل خودم در خانه پذیرایی کرده ام، با غذاهای محلی خودمان، چای آتشی، ماست و پنیر گوسفندی. البته میهمانان هم توقع زیادی نداشتند تنها می خواستند چند روز زندگی روستایی در ایران را تجربه کنند. عباس برزگر میهمانانش را به تماشای علف چینی و میوه چینی روستاییان می برد، در عروسی ها و حنابندان های روستایی میهمان می کند و به شب نشینی های هم ولایتی هایش کنار آتش دعوت می کند.

با آنها سیب زمینی کباب شده و چای آتشی می خورد. گاهی هم میهمانانش با او شیر می دوشند و کشک درست می کنند اما این تمام کاری نیست که خانواده برزگر انجام می دهند.عباس می گوید: من با میهمانانم صادق هستم و هیچ وقت نخواستم آنها را فریب بدهم یا چند برابر قیمت واقعی چیزی را به آنها بفروشم.

صنایع دستی و تمام سوغات روستایی که در فروشگاهم گذاشته ام برای مشتریان ایرانی و خارجی یک قیمت دارد. من از ناآگاهی آنها نسبت به بازار ایران و قیمت هایش سوءاستفاده نکرده ام.

او می گوید: برای غذای میهمانانش سنگ تمام می گذارد.تمام غذاها از باکیفیت ترین و مرغوب ترین مواد اولیه محلی و روستایی تهیه می شوند. ١٠ دقیقه پیش از غذا از مزرعه برای میهمانانش سبزیجات تازه می چیند و صبح ها قبل از طلوع آفتاب عسل تازه از کندو خارج می کند و سرمیز صبحانه می برد.

میهمانانش در دفتر یادگاری هتلش نوشته اند «احساس می کنند در کنار خانواده خود زندگی می کنند.» و این تفاوت اساسی کسب و کار عباس برزگر با دیگرانی است که اعتماد مشتریان خود را خدشه دار می کنند.

عباس برزگر بدون شک یک کارآفرین موفق است. کارآفرینی که بدون داشتن تحصیلات دانشگاهی و سرمایه‌ی اولیه آن‌چنانی کسب و کار خود را به یکی از موفق‌ترین کسب و کارهای موجود در صنعت گردشگری در ایران تبدیل کرده‌است. چندی پیش عباس برزگر در مصاحبه با روزآفرین از خاطرات کارآفرینی خود، تلاش‌های شبانه‌روزی و سختی‌ها و مصائبی که با آن‌ها روبرو شده سخن گفت. صحبت‌های او پر از نکات آموزشی و جالب توجه بود. وقتی خاطرات و تجارب عباس برزگر را با مفاهیم و آموزه‌های کارآفرینی که در کتب و کلاس‌های آموزشی تدریس می‌شود انطباق دهیم، می‌بینیم علی‌رغم اینکه او کارآفرینی را به‌صورت تجربی انجام داده ولی اکثر موارد مهم و اساسی کارآفرینی را در کسب و کار خود لحاظ کرده است. در ادامه ده نکته آموزشی از ماجرای کارآفرینی عباس برزگر و دهکده اقامتی-گردشگری او در بوانات را جمع‌آوری کرده‌ام:

۱. انتخاب ایده‌ی کسب و کار بر اساس نیاز، مشکل یا موضوع مورد علاقه مشتریان

همان‌طور که عباس برزگر در صحبت‌هایش بارها اشاره کرده است، در شبی بارانی دو گردشگر آلمانی به او پناه می‌آورند و با میهمان‌نوازی او و خانواده‌اش مواجه می‌شوند و در بازگشت به کشور خود موضوع را با عده‌ای از دوستانشان در میان می‌گذارند. چند هفته بعد آن‌ها به همراه یک مترجم و این‌بار نه به‌صورت اتفاقی که به قصد دیدن عباس برزگر و روستای او به خانه‌اش مراجعه می‌کنند. وقتی عباس برزگر علاقه و اشتیاق آن‌ها در تماشای زندگی خود و روستاییان دیگر را ملاحظه می‌کند به ذهنش می‌رسد که این موضوع احتمالاً برای سایر گردشگران خارجی نیز جالب توجه خواهد بود. او می‌گوید:

" مشاهده کردم توریست‌های خارجی علاقه‌ی زیادی به دیدن خانه‌های روستایی با تنورهای گِلی و افراد مسن با دست‌های چروکیده و گاو و گوسفندهایشان دارند. اینجا بود که فهمیدم زندگی روستایی یکی از بهترین جاذبه‌هاست."

این همان نکته‌ی اصلی برای هر ایده‌ی کسب و کاری است. اگر ایده‌ی شما نتواند مشکلی را از مشتریان حل کند، یا نیازی را از آن‌ها برطرف کند یا توانایی خلق ارزشی برای آن‌ها نداشته باشد حتی اگر به بهترین نحو هم اجرا شود به احتمال بسیار به موفقیت نخواهد رسید.

۲. استمرار در تلاش، ناامید نشدن از شکست

عباس برزگر مانند تمامی کارآفرینان موفق یک‌شبه به موفقیت نرسید. "نه" شنیدن و نایده گرفته شدن، یکی از خاطرات مشترک همه‌ی کارآفرینان است. اکثر کسب و کارهای نوپا بعد از چندین ماه و حتی چند سال به درآمدزایی می‌رسند. بارها زمین می‌خورند و تصمیمات و برنامه‌های خود را شکست‌خورده می‌بینند، ولی مجدداً با تلاش دوباره و استمرار به جاده اصلی باز می‌گردند. عباس برزگر می‌گوید:

"نزدیک به شش ماه به‌صورت رایگان کار کردم...خیلی‌ها به من خندیدند و بی‌محلی کردند. حتی به‌دلیل اینکه سواد نداشتم در ابتدا به من پروانه‌ی گردشگری نمی‌دادند."

امید، تلاش و استمرار سه عامل بسیار مهم در موفقیت تمامی کارآفرینان است.

۳. بهبود ایده از طریق خروج از دفتر کار و حضور در بازار و ملاقات با مشتریان.

استیو بلنک در کتاب معروف و پرفروش خود، "راهنمای عملی صاحبان استارتاپ"، تاکید زیادی بر ترک دفتر کار و حضور در متن بازار جایی که نیازهای واقعی مشتریان قابل مطالعه و اندازه‌گیری‌ست دارد. بسیاری از کارآفرینان جوان ساعات زیادی از وقت خود را در دفتر کار و مقابل رایانه‌ی خود می‌گذرانند. حتی اگر زمان زیادی را به بررسی اینترنتی محصول یا خدمات خود اختصاص دهید و نیازهای مشتریان را از روش‌های آنلاین پیگیری کنید، هم‌چنان نیاز مبرمی به حضور فیزیکی و صحبت با مشتریان خود دارید. از این طریق به بسیاری از اشتباهات محتمل خود پی خواهید برد و خیلی زودتر از آن‌که متحمل ضررهای مادی یا اتلاف وقت شوید از آن‌ها با خبر می‌شوید.

عباس برزگر در ابتدا گمان می‌کرد کافی است بین گردشگران خارجی برود و از آن‌ها دعوت کند که به منزل او بیایند و غذای محلی بخورند! اشتباهی که همان روزهای اول به آن پی برد و فهمید که به جای دعوت مستقیم از گردشگران باید به سراغ آژانس‌های مسافرتی که مورد اعتماد و مراجعه‌ی بیشتر گردشگران خارجی‌اند برود. نکته جالب این است که همین راه چاره را نیز مدیون حضورش در نزدیکی جمع مشتریان هدفش بود. همانطور که خودش بارها گفته این راه چاره را یک راننده مینی‌بوس که وظیفه جابجایی گردشگران را به عهده داشت با او در میان گذاشت.

۴. مشاهده، گرفتن بازخورد و اِصلاح امور

مشاهده (Observation) یکی از موضوعات مهم در راه‌اندازی هر کسب و کاری است. از مرحله‌ی ایده‌یابی (خلق ایده) گرفته تا مراحل بهبود و توسعه و اجرا و مراحل فروش و بازاریابی همه و همه در گروی مشاهدات دقیق و واقع‌بینانه‌ی بنیان‌گذاران خواهد بود. یک کارآفرین موفق کسی است که چشمان تیزبین و گوش‌هایی شنوا داشته باشد و نشانه‌های اطراف را به‌خوبی درک و تحلیل کند.

عباس برزگر در این مورد بسیار خوب عمل کرده‌است. به گفته‌ی آقای برزگر بسیاری از تغییرات در نحوه‌ی پذیرایی، محل سکونت گردشگران و برنامه‌ی گردشگری آن‌ها بر اساس مشاهدات شخص ایشان از رفتار و بازخوردهای میهمانانش بوده است. او به خوبی متوجه علاقه‌ی گردشگران به محصولات غذایی ارگانیک شد و بر همین اساس صبحانه‌ و نهار و شام دهکده‌ی خود را به استفاده کامل از محصولات ارگانیک تغییر داد. عباس برزگر با مشاهده حساسیت گردشگران خارجی به امر بهداشت و پاکیزگی، در وسایل و امکانات پذیرایی دهکده‌ی خود تغییرات لازم را اعمال کرد. با مشاهده علاقه‌ی میهمانان خارجی به عروسی‌های سنتی عشایر و لباس‌های محلی آن‌ها، برنامه بازدید از عشایر و حضور در سیاه‌چادرهای آن‌ها را در برنامه‌ی اصلی بازدید از دهکده‌ی گردشگری خود قرار داد. البته ناگفته نماند، به دلیل زندگی ساده و روستایی عباس برزگر و دور بودن او از هر گونه فناوری و منابع یادگیری استانداردهای زندگی مدرن، برخی از این مشاهدات بنا به اظهار خود او با گذشت زمان به‌دست آمد.

۵. بهبود مستمر

در دنیای کسب و کار، به‌خصوص بین کارآفرینان و صاحبان کسب و کارهای نوپا، سرعت تغییرات، روزانه و حتی در بعضی حوزه‌ها ساعتی خواهد بود! به‌دلیل اندازه کوچک، کسب و کارهای نوپا این مزیت را دارند که هر روز با استفاده از تحلیل‌ها و نظرات مشتریان تغییرات لازم را در کسب و کار خود اعمال کنند. کاری که عباس برزگر از روز اول انجام داده و هم‌چنان به آن متعهد است. او هر روز به دنبال ایجاد بهبود و ارزش‌آفرینی بیشتر برای مشتریانش است.

۶. شبکه‌سازی

شبکه‌سازی (Networking) یکی از ابزارها در راه موفقیت کارآفرینان است. معمولاً در شروع هر کارآفرینی به‌دلیل منابع مالی و انسانی محدود، بهترین و اقتصادی‌ترین روش استفاده از روابط بین انسان‌هاست.  شبکه‌سازی به شما فرصت می‌دهد از توانایی‌ها و قابلیت‌های دیگران مطلع شوید و با ایجاد رابطه‌ای مناسب بتوانید در مواقع نیاز از این روابط کمک بگیرید.

یکی از هوشمندانه‌ترین کارهایی که عباس برزگر انجام داده‌است را از زبان خودش بخوانید:

" اتوبوس مهمانان خارجیم را امروز درب یک مغازه نگه می‌دارم، فردا در مقابل یک مغازه‌ی دیگر. وسایل مورد نیازم را از چندین جا تهیه می‌کنم. توریست‌ها را یک روز به این روستا می‌برم و یک روز به روستای کناری. سعی کردم منابع درآمدی را تقسیم کنم."

او با ایجاد یک شبکه‌ بین خود و روستاییان دیگر، علاوه بر جلب حمایت آن‌ها، جاذبه‌ی گردشگری جدیدی را هم برای میهمانان خود تدارک دیده‌است.

۷. اختصاص بودجه‌ی کافی برای توسعه‌ی کسب و کار

بسیاری از سرمایه‌گذاران یکی از فاکتورهای اساسی ارزیابی عملکرد کسب و کارها را نسبت بودجه تحقیق و توسعه به کل درآمد آن کسب و کار می‌دانند. هر چند برای این بودجه درصد ثابتی وجود ندارد، ولی معمولاً در کسب و کارهای نوپا و کوچک بیش از ۵۰ درصد از درآمد باید صرف تحقیق و توسعه‌ی محصولات یا خدمات جدید شود.

عباس برزگر به صراحت می‌گوید حتی بعد از رسیدن به مرحله‌ی سودآوری، هم‌چنان درصد بالایی از درآمد صرف توسعه‌ی کسب و کارش و بهبود وسایل پذیرایی و از همه مهم‌تر ساخت بخش جدیدی به نام تونل زمان می‌شود.

۸. درخواست کمک!

ترس از رد شدن و نه شنیدن، نداشتن اعتماد به نفس و برعکس در بعضی موارد غرور زیاد و بی‌جا بعضاً باعث می‌شود که کارآفرینان جوان از درخواست کمک از اطرافیانشان خودداری کنند. به یاد داشته باشید، به عنوان یک کارآفرین که تازه کسب و کار خود را شروع کرده‌است، منابع شما محدود است؛ همان‌طور زمان شما! بهترین راه کنار گذاشتن خجالت و یا غرور و کمک گرفتن از اطرافیان است. همیشه از نظرات، مشاوره و کمک‌های اطرافیان، حتی غریبه‌ها استفاده کنید. تجارب کارآفرینان موفق نشان داده است که ایده‌ها و فرصت‌های جالبی از این راه نصیبتان خواهد شد.

در داستان کارآفرینی عباس برزگر، در مراحل مختلف افراد بسیاری به او کمک کردند، از راننده مینی‌بوسی که اولین بار به او توصیه کرد بازاریابی را از طریق آژانس‌های مسافرتی انجام دهد تا روستائیان دیگر که به او و میهمانانش اجازه حضور در منازل و مجالس عروسی خود را دادند. اعضای خانواده‌ی او از روز اول تا الان حامی و پشتیبان او بودند و به گفته عباس برزگر بدون کمک آن‌ها جلب رضایت مشتریان هیچ‌گاه میسر نمی‌شد.

۹. یادگیری مستمر

با شروع کارآفرینی، به خصوص در حوزه‌ی کسب و کارهای نوپا، ساعات زیادی از روز صرف رسیدگی به امور اجرایی خواهد شد. این موضوع بعد از چند ماه تبدیل به یک روتین شده تا جایی که به‌روز ماندن و فرآیند کسب دانش جدید کم‌کم از برنامه‌ی روزانه‌ی بنیان‌گذاران خارج می‌شود. به همین دلیل است که اکثر کارآفرینان باتجربه و نویسندگان مطرح حوزه‌ی کسب و کار، کارآفرینان جوان را، علاوه بر مطالعات مرتبط به این حوزه، به شرکت در سمینارها، کارگاه‌های آموزشی و حتی نمایشگاه‌های مختلف توصیه می‌کنند. هدف جذب دانش جدید و به‌روز بودن در دنیایی است که جریان اطلاعات در آن سرعت بی‌سابقه‌ای یافته است.

عباس برزگر از آن دسته از کارآفرینان تجربی است که از ابتدا کسب و کار را در خود بازار و نه در محیط‌های آموزشی یادگرفته است. اما به‌خوبی به فاکتور آموزش آگاه است. او در همان سال‌های اول از مسئولین خواسته بود به جای اهدای جایزه او را به کشورهای دیگر اعزام کنند تا دانش خود در صنعت گردشگری را به‌روز کند. او هم‌چنان برای یادگیری و به‌کارگیری دانش و تجربه‌ی موجود در این صنعت تلاش می‌کند.

۱۰. بازاریابی با کم‌ترین هزینه‌ی ممکن

همان‌طور که پیش از این نیز اشاره شد، در آغاز کارآفرینی شما معمولاً منابع مالی چندانی در اختیار نخواهید داشت. از طرفی بازاریابی یکی از مهم‌ترین مراحل هر کسب و کاری است. با در نظر گرفتن این موارد، بهترین راه استفاده از کم‌هزینه‌ترین روش‌های بازاریابی است. بازاریابی دهان به دهان یکی از بهترین این روش‌هاست.

اگر چه عباس برزگر در تهیه وب‌سایت کوتاهی کرده، ولی شهرتی که در نتیجه‌ی میهمان‌نوازی خوب و مشتریان راضی به‌دست آورده این نقیصه را به‌خوبی پوشش می‌دهد. او می‌گوید:

" یاد گرفتم منی که سایت ندارم، ایمیل ندارم، برای موفقیت و جذب توریست‌های بیشتر فقط یک راه دارم؛ جلب رضایت مشتری! یک مسافر راضی برود تا ده مسافر دیگر بیایند، ده مسافر راضی بروند تا ۱۰۰ توریست دیگر بیایند."

با همین استراتژی، وقتی نام او و دهکده‌ی سیاحتی-گردشگری‌اش را در اینترنت جستجو کنید در سایت‌های متعدد مسافرتی، توصیه‌های گردشگرانی را ملاحظه خواهید کرد که بعد از سفر به ایران و بازدید از بوانات سایر گردشگران دیگر را به انجام این مسافرت ترغیب کرده‌اند.

این ده نکته‌ آموزشی گوشه‌ای از عوامل موفقیت عباس برزگر، یکی از موفق‌ترین کارآفرینان صنعت گردشگری در ایران بود. قطعاً برای رسیدن به چنین موفقیتی عوامل بسیار دیگری دست به دست هم داده‌اند. در خاتمه مجدداً جمله‌ای که عباس برزگر بر گفتن آن تاکید بسیاری داشت را ذکر می‌کنم: "نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود".